زنگ خطر صف طولانی کامیون ها در مرز هزینه پنهانی که به جیب مردم می رسد
بازسازی خانه: اختلال تجارت دریایی، فشار تجارت را به مرزهای زمینی منتقل کرده و توقف طولانی مدت کامیون ها در مرزها، سبب بالارفتن هزینه حمل کالا می شود، ازاین رو اجرای فوری تمهیداتی برای عبور روان ضروری می باشد.
به گزارش بازسازی خانه به نقل از مهر، اختلال در یکی از مهم ترین مسیرهای تجارت دریایی منطقه، معادلات حمل و نقل کالا در ایران را تغییر داده است؛ مسیری که پیش از این بخش قابل توجهی از صادرات و واردات کشور از راه آن انجام می شد، با اعمال محدودیت ها در تنگه هرمز با اختلال مواجه گردید و بخشی از بار تجارت خارجی ایران بسمت مسیرهای جایگزین زمینی و ریلی هدایت شد.
در جریان جنگ ۴۰ روزه و بعد از ایجاد محدودیت در تردد دریایی، کشتی های حامل کالاهای ایران در بعضی موارد محموله های خودرا در اولین بنادر در دسترس تخلیه کردند؛ اتفاقی که در عمل بخشی از زنجیره تأمین کالاهای ایرانی را از مسیر اصلی خود خارج و ضرورت استفاده از حمل و نقل جاده ای و ریلی برای رساندن این محموله ها به داخل کشور را دوچندان کرد.
در نتیجه، تعداد قابل توجهی از کانتینرهای حامل کالاهای ایران در گمرک های کشورهای دیگر دپو شده اند و انتقال آنها به کشور نیازمند استفاده از مسیرهای جایگزین جاده ای و ریلی است؛ موضوعی که در ماه های اخیر فشار قابل توجهی را بر مرزهای زمینی کشور وارد کرده است.
افزایش ناگهانی تقاضای پاکستان برای واردات برخی کالاها، محدودیت ظرفیت پذیرش کامیون در طرف پاکستانی و کاهش فعالیت مرز میرجاوه، از مهم ترین عواملی هستند که زمینه تشکیل صف های طولانی کامیون ها در ریمدان را فراهم نموده اند
وقتی بار تجارت دریایی به مرزهای زمینی منتقل شد
افزایش ناگهانی تقاضا جهت استفاده از مسیرهای زمینی در شرایطی رخداده که برخی مرزهای ایران و کشور مقابل اساساً برای پذیرش چنین حجمی از ناوگان طراحی نشده اند. توقف طولانی مدت کامیون ها در مرزهایی مانند بازرگان، ریمدان و میرجاوه، حال به یکی از چالش های جدی زنجیره حمل و نقل کالا تبدیل گشته است.
تداوم این وضعیت علاوه بر افزایش زمان انتقال کالا، نگرانی هایی را برای صاحبان کالا به وجود آورده است؛ چونکه طولانی شدن پروسه ترخیص و جابه جایی می تواند به بالارفتن هزینه های انبارداری، معطلی ناوگان و در بعضی موارد خطر متروکه شدن کالا منجر شود. از طرف دیگر، توقف کامیون های تجاری در صف های طولانی هم هزینه های قابل توجهی را به کنشگران حمل و نقل تحمیل می کند.
کارشناسان حوزه حمل و نقل باور دارند مرزهای زمینی کشور تابحال با چنین حجم انبوهی از کامیون مواجه نبوده اند لذا زیرساخت های موجود در بعضی پایانه های دو کشور مبدا و مقصد برای پاسخگویی به شرایط جدید و تضمین تردد روان ناوگان کافی نیست.
ریمدان؛ مرزی که ناگهان در کانون تقاضا قرار گرفت
یکی از نمونه های بارز این وضعیت را می توان در مرز ریمدان مشاهده کرد؛ مرزی که در شرایط جدید با افزایش قابل توجه تقاضا برای صادرات کالا به پاکستان روبه رو شده است. افزایش ناگهانی تقاضای پاکستان برای واردات برخی کالاها، محدودیت ظرفیت پذیرش کامیون در طرف پاکستانی و کاهش فعالیت مرز میرجاوه، از مهم ترین عواملی هستند که زمینه تشکیل صف های طولانی کامیون ها در ریمدان را فراهم نموده اند.
در واقع، بخشی از افزایش تقاضا در این مرز به نیاز پاکستان برای تأمین بخشی از سوخت و انرژی مورد نیاز خود از ایران بازمی گردد. قبل از آغاز جنگ، پاکستان بخش قابل توجهی از نیاز سوختی خودرا از کشورهای عربی و از راه حمل و نقل دریایی تأمین می کرد، اما با بوجودآوردن محدودیت در تردد دریایی و اختلال در راه تنگه هرمز، بخشی از این جریان تجاری با محدودیت روبه رو شده و تقاضا جهت استفاده از مسیر زمینی ایران افزایش پیدا کرده است.
از سوی دیگر، نیمه فعال شدن مرز میرجاوه به سبب مسایل امنیتی هم بر شدت ازدحام در ریمدان افزوده است. پیش از این بخش قابل توجهی از کامیون ها از مرز میرجاوه عبور می کردند، اما با کاهش شدید ظرفیت پذیرش در این مرز، بخشی از بار و ناوگان بسمت ریمدان هدایت شده است.
انتقال بخشی از بار تجارت خارجی از دریا به جاده و ریل، بااینکه در کوتاه مدت می تواند به حفظ جریان تجارت کمک نماید، اما همزمان ضعف زیرساخت های برخی مرزها و محدودیت ظرفیت پایانه های مرزی را بیشتر از گذشته آشکار کرده است. به بیان دیگر، مسیرهای جایگزین زمانی می توانند نقش واقعی خودرا در شرایط اضطراری ایفا کنند که زیرساخت های آنها از قبل برای افزایش ناگهانی تقاضا آماده شده باشد؛ در غیر این صورت، انتقال فشار از یک شیوه حمل و نقل به شیوه دیگر، فقط محل ایجاد گلوگاه را تغییر می دهد
ظرفیت ۳۰۰ تا ۴۰۰ کامیون؛ گلوگاه اصلی در طرف پاکستانی
محدودیت ظرفیت پذیرش در طرف پاکستانی هم یکی دیگر از حلقه های اصلی این زنجیره است. برپایه اعلام مسئولان سازمان راهداری، طرف پاکستانی در بهترین شرایط امکان پذیرش حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ کامیون در روز را دارد، در حالیکه حجم تقاضای ایجادشده در شرایط فعلی بمراتب بیش از ظرفیت موجود است.
این محدودیت در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا می کند که ریمدان تنها محل عبور کامیون های صادراتی نیست و همزمان بخشی از کالاهای وارداتی و کالاهای اساسی مانند برنج هم از این مسیر وارد کشور می شود. همین طور بخشی از بارهای ترانزیتی که از کراچی وارد مسیر می شوند، از همین مرز عبور می کنند.
بنابراین، افزایش همزمان جریان صادرات، واردات و ترانزیت در مرزی که زیرساخت های آن متناسب با چنین حجمی از تقاضا نیست، طبیعی است که به تشکیل صف های طولانی و افزایش زمان توقف ناوگان منجر شود.
در واقع، مسئله ریمدان فقط افزایش تعداد کامیون ها نیست؛ بلکه ناهماهنگی میان حجم تقاضای ایجادشده و ظرفیت واقعی زیرساخت های مرزی، به گلوگاهی تبدیل گشته که اثر آن مستقیماً به صاحبان کالا و شرکتهای حمل و نقل منتقل می شود.
بازرگان؛ صف ۵۵۰۰ کامیون در یکی از مهم ترین مرزهای تجاری
این وضعیت البته محدود به مرزهای شرقی کشور نیست. در مرز بازرگان هم افزایش فشار بر شبکه زمینی حمل و نقل مشاهده می شود؛ مرزی که یکی از مهم ترین مبادی تجارت خارجی ایران بشمار می رود و در شرایط فعلی با افزایش حجم ورودی و خروجی ناوگان روبه رو شده است.
پیمان سنندجی، رئیس کمیسیون حمل و نقل اتاق تهران در گفتگو با خبرنگار مهر درباره ی چالش های توقف طولانی کامیون های تجاری در مرزها اظهار داشت: با عنایت به این که تجارت دریایی کشور هنوز به روال عادی بازنگشته است، حمل و نقل جاده ای و ریلی اهمیت بسیار زیادی پیدا کرده و این دو موضوع در شرایط فعلی بسیار حائز اهمیت هستند.
وی اضافه کرد: در مرزهای شرقی کشور، بخشی از جابه جایی کالا از مسیرهای شرقی صورت می گیرد و اکنون در بعضی مرزها شاهد تجمع ورودی ها هستیم. به عنوان نمونه، در مرز ریمدان به سبب این که تابحال این تعداد خودرو وارد این مرز نشده بود، زیرساخت و آمادگی ضروری جهت پذیرش این حجم از کامیون های تجاری وجود ندارد.
سنندجی بیان کرد: مرز ریمدان اکنون یک مسیر خاکی و یک گذر بسیار کوچک است و باید برای این شرایط فکر کرد. البته برای رفع این مشکل درحال برنامه ریزی هستند و هفته ی پیش هم به ما اعلام گردید که مرز ریمدان به شکل ۲۴ ساعته فعال گشته است.
وی اضافه کرد: در مرز بازرگان هم شرایط مشابهی وجود دارد و قاعدتاً ظرفیت ورودی و خروجی مرزها باتوجه به شرایط و اوضاع فعلی با مشکلاتی روبه رو شده است.
رئیس کمیسیون حمل و نقل اتاق تهران خاطرنشان کرد: حدود یک ماه پیش یا سه هفته ی پیش از مرز بازرگان بازدید کردیم و در آن زمان نزدیک به ۵۵۰۰ خودرو در نوبت بودند. برای مدیریت این وضعیت، سیستم ای برای نوبت دهی به وجود آورده اند که کامیون ها از راه آن نوبت دریافت می کنند و سپس به آنها اعلام می شود که برای نمونه دو روز بعد، در ساعت مشخصی برای عبور از مرز مراجعه نمایند.
وی خاطرنشان کرد: واقعیت اینست که وقتی حدود ۵ هزار تا ۵۵۰۰ خودرو در نوبت عبور از مرز قرار دارند، با عنایت به این که در بخش حمل و نقل دریایی و جابه جایی از مسیر دریا مسایل و مشکلاتی بوجود آمده، این فشار به مرزهای زمینی و ریلی منتقل می شود و درنتیجه شاهد تجمع کامیون ها در این بخش ها هستیم.
راهکار عبور از گلوگاه های مرزی چیست؟
سنندجی با تاکید بر ضرورت افزایش ظرفیت عملیاتی مرزها اظهار داشت: مرزها حتما باید به شکل ۲۴ ساعته فعال باشند. همین طور امکان دارد برای جابه جایی کالاهای اساسی، مسیر خاص تری درنظر گرفته شود. اینها تمهیداتی است که به عقیده من باید برای آنها برنامه ریزی شود؛ همه این مباحث منتقل شده و درحال برنامه ریزی برای اجرای این اقدامات هستند تا این اتفاقات محقق شود.
این اظهارات در حالی مطرح می شود که انتقال بخشی از بار تجارت خارجی از دریا به جاده و ریل، بااینکه در کوتاه مدت می تواند به حفظ جریان تجارت کمک نماید، اما همزمان ضعف زیرساخت های برخی مرزها و محدودیت ظرفیت پایانه های مرزی را بیشتر از گذشته آشکار کرده است.
به بیان دیگر، مسیرهای جایگزین زمانی می توانند نقش واقعی خودرا در شرایط اضطراری ایفا کنند که زیرساخت های آنها از قبل برای افزایش ناگهانی تقاضا آماده شده باشد؛ در غیر این صورت، انتقال فشار از یک شیوه حمل و نقل به شیوه دیگر، فقط محل ایجاد گلوگاه را تغییر می دهد.
سرنوشت کانتینرهای ایرانی در پاکستان چه می شود؟
در کنار صف های کامیون، سرنوشت کانتینرهای ایرانی باقیمانده در پاکستان هم به یکی از مسایل مهم زنجیره لجستیک کشور تبدیل گشته است. بخشی از این کانتینرها که در جریان اختلالات حمل و نقل دریایی در پاکستان باقیمانده اند، بازهم نیازمند تعیین تکلیف و انتقال به داخل کشور هستند.
سنندجی در جواب پرسشی درباره ی وضعیت کانتینرهای ایرانی باقیمانده در پاکستان و این که آیا این کانتینرها به کشور منتقل شده اند یا بازهم در پاکستان قرار دارند، اظهار داشت: درحال برنامه ریزی برای انتقال این کانتینرها هستیم. جلسه ای با مدیران گمرک و مدیران مرتبط در کراچی و مجموعه های معادل آن برگزار شده و درحال برنامه ریزی هستیم تا کانتینرهای باقیمانده جابه جا شوند.
رئیس کمیسیون حمل و نقل اتاق تهران تاکید کرد: حتما صاحبان کانتینرها و صاحبان کالا به اتاق تجاری تهران مراجعه نمایند تا برپایه برنامه ریزی های انجام شده بتوانیم صاحبان کالا را شناسایی کنیم؛ صاحبان کالا باید خودشان برای انجام این پروسه مراجعه کنند، چونکه عملیات اجرایی جابه جایی و عرضه مدارک باید توسط آنها صورت گیرد. بدین سبب لازم است صاحبان کالا مراجعه نمایند تا بتوانیم روند جابه جایی کالاها را تسریع نماییم.
سنندجی در انتها تصریح کرد: انتقال بخشی از کانتینرهای ایرانی از پاکستان به داخل کشور در حال انجام می باشد، اما تعداد زیادی کانتینر بازهم در پاکستان وجود دارد و برای جابه جایی این تعداد کانتینر، صاحبان کالا حتما باید درخواست خودرا اعلام کنند تا این انتقال صورت گیرد.
تداوم توقف و معطلی کامیون ها در مرزها، علاوه بر اختلال در جریان تجارت و افزایش زمان ترخیص و جابه جایی کالا، هزینه های حمل و نقل و لجستیک را افزایش می دهد؛ هزینه هایی که در نهایت به قیمت تمام شده کالا منتقل شده و فشار بیشتری بر مصرف کننده غائی وارد می کند
زنگ خطر در مرزهای زمینی؛ افزایش معطلی کامیون ها هزینه تجارت را بالا می برد
آنچه حال در مرزهای زمینی کشور رخ می دهد، تنها یک ازدحام مقطعی در صف کامیون ها نیست؛ بلکه تصویری از میزان آمادگی شبکه لجستیکی ایران برای مواجهه با شوک های ناگهانی در تجارت خارجی است. اختلال در راه دریایی، بخشی از بار را بسمت جاده و ریل سوق داده و افزایش تقاضا در مرزهایی مانند ریمدان و بازرگان، ظرفیت محدود زیرساخت های موجود را نمایان کرده است.
از یک سو صاحبان کالا با بالارفتن هزینه و زمان توقف مواجه اند و از طرف دیگر، ناوگان حمل و نقل تجاری هم با انتظار طولانی و بالارفتن هزینه های عملیاتی رو به رو شده است.
در چنین شرایطی، فعال شدن شبانه روزی مرزها، ایجاد مسیرهای ویژه برای کالاهای اساسی، تقویت زیرساخت های پایانه های مرزی، افزایش هماهنگی با کشورهای طرف تجاری و سرعت بخشیدن به تعیین تکلیف کانتینرهای باقیمانده در کشورهای دیگر، همچون اقداماتی است که می تواند از تبدیل یک اختلال در راه دریایی به بحران در زنجیره حمل و نقل زمینی جلوگیری نماید.
تجربه ماه های اخیر نشان میدهد که مسیرهای جایگزین، زمانی می توانند پشتوانه تجارت خارجی کشور باشند که ظرفیت آنها نه فقط برای شرایط عادی، بلکه برای دوره های جهش ناگهانی تقاضا و بروز اختلال در مسیرهای اصلی هم پیش بینی شده باشد؛ در غیر این صورت، هر شوک در تجارت دریایی می تواند موج جدیدی از فشار را در مرزهای زمینی ایجاد نماید.
در مجموع، تداوم توقف و معطلی کامیون ها در مرزها، علاوه بر اختلال در جریان تجارت و افزایش زمان ترخیص و جابه جایی کالا، هزینه های حمل و نقل و لجستیک را افزایش می دهد؛ هزینه هایی که در نهایت به قیمت تمام شده کالا منتقل شده و فشار بیشتری بر مصرف کننده غائی وارد میکند.
منبع: بازسازی خانه
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب