دور زدن تحریم دریا؛ از وظیفه تا مسئولیت ملی_ ۱۵
اختلال تجارت در تنگه هرمز تغییر آرایش ژئواکونومیک منطقه شروع شده است
به گزارش بازسازی خانه، بدنبال ایجاد اختلال در تنگه هرمز، تجارت جهانی وارد فاز جدیدی شده و همزمان با افزایش هزینه حمل و نقل دریایی، مسیرهای زمینی و ریلی در منطقه فعال تر و جایگزین قسمتی از زنجیره تامین شده اند.
به گزارش بازسازی خانه به نقل از مهر، بعد از شکست مذاکرات صلح اسلام آباد میان ایران و آمریکا، نیروی دریایی ایالات متحده از روز دوشنبه، ۲۴ فروردین ماه با بوجودآوردن محدودیت و اختلال در عبور و مرور آزاد کشتی ها در تنگه هرمز، یکی از مهم ترین آبراهه های بین المللی جهان، وارد فاز جدیدی از فشارهای دریایی مقابل تهران شد؛ اقدامی که بااینکه با هدف تشدید فشار اقتصادی بر ایران طراحی شده بود، اما در عمل بار دیگر اهمیت ظرفیتهای مغفول مانده زمینی و ریلی کشور را برجسته کرد.
تحولات اخیر نشان داد ایران بیشتر از هر زمان دیگری نیازمند فعال سازی مزیت ژئوپلیتیکی کم نظیر خود در چهارراه اتصال شرق، غرب، شمال و جنوب جهان است، مزیتی راهبردی که در صورت بهره برداری صحیح می تواند کشور را به محور اصلی ترانزیت منطقه بدل کند. در عین حال، طی سالهای گذشته قسمتی از این ظرفیت عظیم به سبب تعلل، ضعف برنامه ریزی و کندی اجرای پروژه های زیرساختی بلااستفاده باقیمانده است.
در این میان، پروژه های کلیدی همچون راه آهن رشت ـ آستارا، مسیر چابهار ـ زاهدان، تکمیل کریدور شمال ـ جنوب و توسعه اتصال جاده ای و ریلی با کشورهای همسایه، همچون طرح هایی هستند که می توانستند در سالهای گذشته به بهره برداری کامل برسند، اما روند اجرای آنها با تأخیرهای جدی مواجه شد؛ تأخیرهایی که هزینه های اقتصادی و ژئوپلیتیکی آن امروز بیشتر از گذشته نمایان شده است.
رهبر شهید انقلاب نیز طی سالهای گذشته بارها بر لزوم تکمیل کریدورهای ترانزیتی و استفاده از موقعیت ممتاز جغرافیایی ایران تاکید کرده بودند. ایشان با اشاره به اهمیت راهبردی محور شمال ـ جنوب فرموده بودند: «شمال کشور ما به مجموعه ای از کشورها متصل است که به اروپا و دیگر مناطق منتهی می شود و جنوب نیز به دریا، اقیانوس هند و مجموعه عظیم آسیا راه دارد؛ ما در میانه این مسیر قرار داریم و این یک اولویت زیرساختی است.»
اکنون و در شرایطی که فشارهای دریایی در تنگه هرمز افزایش پیدا کرده، اهمیت این هشدارها بیشتر از هر زمان دیگری آشکار شده است. اگر شبکه ریلی و جاده ای ایران در دهه های گذشته با سرعت و دقت بیشتری توسعه می یافت، امروز بخش قابل توجهی از تجارت منطقه و منافع اقتصادی کشورهای پیرامونی به مسیرهای ترانزیتی ایران گره می خورد؛ وضعیتی که می توانست هرگونه اقدام خصمانه برای محدودسازی ایران را با مقاومت جدی بازیگران منطقه ای مواجه کند.
ضرورت توسعه کریدورهای زمینی در معادلات تجاری با کشورهای همسایه
تجربه روزهای اخیر نیز نشان داده است هرگونه اختلال در تنگه هرمز فورا بازارهای جهانی انرژی را تحت تأثیر قرار می دهد. افزایش قیمت نفت و نگرانی از اختلال در زنجیره تامین جهانی، تنها قسمتی از نتایج این تحولات بوده است؛ موضوعی که بار دیگر نقش تعیین کننده ایران در معادلات انرژی و تجارت جهانی را برجسته می کند.
در همین چارچوب، پاکستان با اقدامی راهبردی، از بازگشایی ۶ مسیر تجاری زمینی کلیدی برای انتقال کالا به ایران آگاهی داده است، تصمیمی که می تواند قسمتی از محدودیت های دریایی موجود را خنثی کند. طبق گزارش ها، حدود سه هزار کانتینر که به سبب محدودیت های بوجود آمده در خلیج فارس، خصوصاً در بندر کراچی متوقف مانده بودند، حالا بوسیله مسیرهای زمینی راهی ایران خواهند شد.
این تحول در حالی روی داده که دونالد ترامپ طی روزهای اخیر مدعی شده بود ایران از نظر مالی تحت فشار شدید قرار دارد و برای بازگشایی مسیرهای دریایی به منابع نقدی نیازمند است. در عین حال، فعال شدن کریدورهای زمینی جدید از طرف پاکستان، عملا نشان میدهد مسیرهای جایگزین برای تجارت با ایران بازهم قابل دسترس است و سناریوی محاصره کامل اقتصادی با موانع جدی رو به رو خواهد شد.
فرصت در خشکی؛ فعال شدن ۶ کریدور جدید میان ایران و پاکستان
برخی مفسرین بین المللی این اقدام اسلام آباد را نقطه عطفی در معادلات منطقه ای ارزیابی کرده اند. به باور آنان، پاکستان با استفاده از چارچوب های قانونی موجود، مسیر جدیدی برای تبادل کالا با ایران فراهم نموده و همزمان جایگاه خودرا به عنوان یک هاب لجستیکی منطقه ای تقویت کرده است.
بر پایه این ارزیابی ها، چارچوب جدید حمل ونقلی بر اساس توافق نامه دوجانبه سال ۲۰۰۸ ایران و پاکستان در حوزه حمل و نقل جاده ای بین المللی طراحی شده و امکان انتقال محموله های متوقف شده بوسیله کامیون، جابه جایی بین کانتینری و نظارت گمرکی را فراهم می آورد. این سازوکار همین طور با تضمین های مالی و گمرکی، امنیت تجاری موردنیاز برای فعالین اقتصادی را بوجود خواهد آورد.
کارشناسان اعتقاد دارند تصمیم اخیر پاکستان تنها یک اقدام تجاری نیست، بلکه پیامی روشن در رابطه با تغییر آرایش ژئواکونومیک منطقه بحساب می آید. اسلام آباد در تلاش است ضمن تقویت تجارت منطقه ای، از ظرفیت بندر گوادر و سرمایه گذاری های زیرساختی چین بهره برداری بیشتری کند و همزمان وابستگی خود به مسیرهای پرریسک افغانستان را کم کند.
مجموع این تحولات نشان میدهد آینده رقابتهای منطقه ای بیشتر از گذشته به کریدورها، خطوط ریلی، جاده های بین المللی و شبکه های لجستیکی گره خورده است؛ حوزه ای که ایران با وجود برخورداری از مزیت های استثنایی، هنوز قسمتی از ظرفیت آنرا بالفعل نکرده و الان زمان جبران این عقب ماندگی راهبردی فرا رسیده است.
چرخش تمرکز از بنادر جنوبی به شبکه متوازن حمل و نقل کشور
در این رابطه، پیمان سنندجی، رییس کمیسیون حمل و نقل و لجستیک اتاق تجاری در گفتگو با گزارشگر مهر در رابطه با آخرین وضعیت حمل و نقل کالا و فعال شدن مسیرهای جایگزین تجاری در وضعیت فعلی، اظهار داشت: با وجود مباحث مربوط به محدودیت های دریایی، خوشبختانه ظرفیت بزرگی در قسمت خصوصی کشور وجود دارد و با هوشمندی فعالین این حوزه، راهکارهای مختلفی برای انتقال کالا طراحی و اجرایی شده است.
وی اضافه کرد: هم اکنون بارهایی که در بندر کراچی قرار دارند، به آسانی بوسیله بندر کراچی یا بندر قاسم به سوی ریمدان و مرزهای مرتبط میان ایران و پاکستان هدایت می شوند و امکان ورود این کالاها به کشور فراهم است. در این راه، مرز میرجاوه و ریمدان فعال می باشند و از طرف دیگر بندر گوادر پاکستان نیز ظرفیت مناسبی برای جابه جایی کالا و ورود اجناس به کشور بوجود آورده است.
رئیس کمیسیون حمل و نقل و لجستیک اتاق تجاری بیان کرد: حالا مسیرهای مختلفی برای واردات کالا فعال است. کالاهایی که به بندر مرسین یا اسکندریه می رسند، از همان مسیر قابلیت انتقال به کشور را دارند. همین طور مسیر عراق نیز دردسترس است و از این کریدور نیز برای ورود کالا استفاده می نماییم. حالا این فرایند در حال انجام می باشد و مشکل خاصی در این مورد وجود ندارد.
وی تصریح کرد: در مواردی که کالا وارد بندر شده اما امکان انتقال دریایی آن فراهم نیست، محموله ها از مسیر زمینی جابه جا می شوند. همین طور کالاهایی که از هند به برخی بنادر منطقه می رسند، می توانند بوسیله حمل و نقل زمینی یا ریلی وارد ایران شوند.
هیچ اختلالی در تامین کالا وجود ندارد
سنندجی با اشاره به مسیرهای شمالی تجارت کشور اظهار داشت: در قسمت شمالی نیز مسیرهای ریلی و دریایی فعال شده اند. کریدور اوراسیا، مسیر دریای سیاه، بنادر شمالی کشور و همین طور تردد از مسیر قزاقستان، ترکمنستان، روسیه و جمهوری آذربایجان برقرار است و هم اکنون رفت وآمد تجاری در این مسیرها جریان دارد.
وی اظهار داشت: با کشورهای همسایه نیز تعاملات مناسبی برقرار است. در حوزه ترکیه حجم قابل توجهی از مبادلات صورت می گیرد و در ایام اخیر پاکستان نیز به مسیرهای فعال ما اضافه شده است. دراین میان، چین نیز یکی از شرکای مهم تجاری ما شمرده می شود و حجم بالایی از مراودات ترانزیتی با این کشور برقرار است.
این مقام صنفی اشاره کرد: هوشمندی، دقت نظر و توان اجرایی بخش خصوصی، خصوصاً شرکت های حمل و نقل بین المللی، سبب شده در همه شرایط برای انتقال بار راهکارهای جدید پیدا شود. فعالین این حوزه با جدیت درحال تلاش هستند و خوشبختانه موفق شده اند مسیرهای جایگزین را شناسایی و عملیاتی کنند.
وی با اشاره به لزوم تنوع بخشی به مبادی ورودی کشور اظهار نمود: در سالهای اخیر تمرکز اصلی کشور بر بنادر جنوبی بوده است، در صورتیکه نباید امکانات تخلیه و بارگیری تنها در یک منطقه متمرکز شود. این مورد هم از نظر امنیتی و هم از نظر سرمایه گذاری و توسعه زیرساختی اهمیت بالایی دارد.
سنندجی اضافه کرد: اتفاقاتی که در جنگ تحمیلی سوم رخ داد، باعث شد قدرت تصمیم گیری، یافتن راهکارهای جدید و کاهش تمرکز از جنوب کشور بیشتر از گذشته مورد توجه قرار گیرد. امروز بنادر شمالی کشور فعال تر شده اند و مرزهایی مانند شلمچه و مرز پاکستان نیز ظرفیت بیشتری پیدا کرده اند.
وی اضافه کرد: حتی معتقدم بندر چابهار باتوجه به شرایط موجود و در صورت افزایش امنیت دریایی، می تواند به یکی از مهم ترین و بهترین بنادر کشور تبدیل گردد. این بندر ظرفیت راهبردی بالایی دارد و می تواند نقش برجسته ی در تجارت آینده ایران ایفا کند.
رئیس کمیسیون حمل و نقل و لجستیک اتاق تجاری در آخر تصریح کرد: هم اکنون اتفاق مثبتی در کشور روی داده و بخش خصوصی توانسته است برای شرایط جدید، راهکارهای جدیدی ایجاد نماید. این ظرفیت می تواند در آینده نیز به توسعه تجارت کشور کمک نماید. به طور خلاصه، ایشان ضمن اشاره به اهمیت راهبردی محور شمال ـ جنوب فرموده بودند: شمال کشور ما به مجموعه ای از کشورها متصل است که به اروپا و دیگر مناطق منتهی می شود و جنوب هم به دریا، اقیانوس هند و مجموعه عظیم آسیا راه دارد؛ ما در میانه این مسیر قرار داریم و این یک اولویت زیرساختی است. با این وجود، فعال شدن کریدورهای زمینی جدید از جانب پاکستان، عملاً نشان میدهد مسیرهای جایگزین برای تجارت با ایران بازهم قابل دسترس است و سناریوی محاصره کامل اقتصادی با موانع جدی مواجه خواهد شد. این مورد هم از نظر امنیتی و هم از نظر سرمایه گذاری و توسعه زیرساختی اهمیت بالایی دارد.
منبع: remont.ir
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب